“Tshisekedi yihanangirije u Rwanda imbere y’Inteko: Avuga ko M23 igeze hafi ya Uvira ihungabanya amasezerano y’amahoro”
Tshisekedi yihanangirije u Rwanda imbere y’abadepite, ashinja u Rwanda gushyigikira M23 igeze hafi ya Uvira
Kinshasa, 9 Ukuboza 2025 — Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Félix Tshisekedi, yasuye Inteko Ishinga Amategeko ku wa Mbere tariki ya 8 Ukuboza 2025, atanga ijambo ryuzuye umwotsi ndetse n’amagambo akomeye yihanangiriza u Rwanda, arushinja kurenga ku masezerano y’amahoro no gushyigikira umutwe wa M23 umaze kugera mu bilometero bike uvuye mu mujyi wa Uvira muri Kivu y’Amajyepfo.

Mu ijambo rye ryamaze amasaha arenga abiri, Tshisekedi yagarutse ku buryo M23 ikomeje kwegura imirongo y’intambara ndetse no kwigarurira uduce dushya mu burasirazuba bwa Congo, avuga ko ibyo bikorwa bitabaho “hatari ubufasha bw’igihugu cy’inshuti kirenga ku mipaka,” yashingiraga ku Rwanda.

“U Rwanda rwarengeje umurongo” — Tshisekedi
Perezida Tshisekedi yavuze ko u Rwanda rwishe amasezerano y’amahoro yasinywe mu mpeshyi ya 2025, ashimangira ko Kigali ikomeje gushyigikira M23 mu bikorwa bya gisirikare, mu gufata ibice no guhungabanya umutekano w’akarere.
Yakomeje agira ati:
> “Ntabwo dushobora kwemera ko igihugu gituranyi cyica amasezerano twumvikanyeho hanyuma kigashyigikira abicanyi bigarurira ibice byacu. Ibi ni ugusuzugura ubusugire bwa Congo, ni uguhungabanya amahoro y’akarere, kandi ntabwo bizihanganirwa.”
Tshisekedi yasabye ko imiryango mpuzamahanga n’ibihugu by’amahanga bifite ijambo mu mutekano w’akarere bishyiraho igitutu gikomeye kuri Kigali, kugira ngo ihagarike “uruhare rwayo mu bikorwa bya M23”.
M23 igeze hafi ya Uvira – Intambara yegereje imijyi ikomeye
Ijambo rya Perezida ryaje mu gihe amakuru yo ku bground agaragaza ko M23 yafashe Luvungi, umudugudu uri ku muhanda uva ku mupaka w’u Burundi werekeza Uvira, ikaba ikomeje kwigira imbere.
Ibi byateje impungenge ko uyu mujyi ukomeye mu Kivu y’Amajyepfo ushobora kuba igicumbi cy’ibitero bikomeye, bituma ubutegetsi bwa Kinshasa bwiyegereza inteko nshingamategeko mu rwego rwo guhuza ingamba.
Tshisekedi yemeje ko ibikorwa bya M23 “bidateye imbere mu buryo busanzwe,” ahubwo ko bigaragaza “imbaraga zituruka hanze” ziri gufasha umutwe mu bya gisirikare no mu buryo bw’ibikoresho.
Amajwi yo kunenga amasezerano y’amahoro yo mu 2025 yiyongereye
Mu ijambo rye, Tshisekedi yavuze ko amasezerano y’amahoro yasinywe hagati ya RDC n’u Rwanda muri Kamena 2025 “asa n’inyandiko gusa”, kuko ibikorwa bya M23 birimo iby’igisirikare bikomeje mu buryo busa n’ibyiyongera.
Yavuze ko kuba M23 itarasinyiye ayo masezerano ari icyuho gikomeye cyatumye intambara ikomeza, asaba ko habaho igikorwa cya diplomasi gikomeye, ndetse n’ubufasha ku rwego rw’akarere n’isi mu kugarura amahoro.
U Rwanda ntiruragira icyo rubivugaho
Kugeza ubu, leta y’u Rwanda ntiragira icyo itangaza ku birego bishya byavuzwe na Tshisekedi mu nteko. Kigali isanzwe ihakana uruhare mu bikorwa bya M23, ivuga ko ikibazo cy’uburasirazuba bwa Congo gishingiye ku kibazo cy’imitwe yitwaje intwaro ishingiye ku moko, by’umwihariko FDLR, ifatwa nk’iterabwoba.
Ariko RDC yo ivuga ko ibyo ari “impamvu isanzwe ivugwa” kandi idashobora gusobanura uburyo M23 ihagaze neza ku rugamba.
Ingaruka ku karere – impuruza mbi ku mutekano w’Ibiyaga Bigari
Abasesenguzi bavuga ko amagambo ya Perezida Tshisekedi ashobora kongera tension hagati ya Kigali na Kinshasa, ndetse bigahungabanya amasezerano y’amahoro aherutse guhabwaho isura nshya.
Hari impungenge ko imirwano ya M23 ishobora kwambuka Uvira, igatera inzogera ku mutekano w’u Burundi n’ituze ry’akarere ka Afurika y’Ibiyaga Bigari.
Ijambo rya Perezida Tshisekedi ryakiriwe nk’ubutumwa bukomeye bugaragaza ko ubutegetsi bwe butishimiye na gato uburyo ibintu biri kugana mu burasirazuba.
Mu kwibasira u Rwanda mu buryo butaziguye, yerekanye ko intambara yo mu burasirazuba bwa Congo ishobora kwinjiza n’abaturanyi mu buryo bukomeye mu gihe hataboneka igisubizo cya politiki gifatika.
Iki ni ikimenyetso cy’uko intambara ya M23 ishobora gufata indi ntera, ndetse ko amahoro y’amasezerano ya 2025 ashobora gusubira mu kaga.

